Hakan Fîdan:Îran dixwaze bigihîje li peymanek rastîn / Welatên herêmê divê ji danûstandinan neyên dûr xistin

Li gorî rapora Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehl-ê Beyt(s.x)—ABNA—Li gorî KurdPressê, Hakan Fîdan di hevpeyivînekê de bi rojnameya Brîtanî Financial Times re li ser pêşketinên heyî û danûstandinên nukleerî yên Îranê şîrove kir.
Fîdan got ku hem Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê hem jî Îran xuya dikin ku ji bo gihîştina peymaneke nukleerî amade ne ku li ser hin xalên girîng lihev bikin, lê te’kîd kir ku berfirehkirina qada danûstandinan bo bernameya mûşekên balîstîk ên Îranê “tiştekî ji bilî şerêkî din bi xwe re nayîne.”
Wî herwiha got ku hikûmeta Amerîkayê ragihandiye ku di derbarê daxwaza sereke ya xwe – ango rawestandina tevahî ya çalakiyên zengînkirina uranyûmê ji aliyê Îranê ve – amade ye nermbûnê nîşan bide.
Wezîrê Karên Derve yê Tirkiyeyê, bi amaje kirina ku Îran “bi rastî dixwaze bigihîje li peymanek rastîn”, got ku xuya dike Tehran mîna peymana sala 2015’an bi Amerîka û hêzên din ên cîhanê re, sînorkirinên li ser asta zengînkirinê û herwiha rejîmeke çavdêriya tund qebûl bike.
Fîdan zêde kir ku Tirkiye di têkiliyeke domdar de bi rayedarên Amerîka, Îran û welatên din ên herêmê re ye û got: “Ev ku Amerîkî xuya dikin ku amade ne zengînkirina uranyûmê ya Îranê di çarçoveyeke diyarkirî de qebûl bikin, pêşketineke erênî ye.”
Wî domand: “Îranî niha qebûl kirine ku divê bi Amerîkî re bigihîjin li peymanekê û Amerîkî jî fam kirine ku Îran xetên sor ên diyar hene. Hewldana zorê li wan kirin bêmaneyê ye.”
Fîdan di heman demê de hişyarî da ku heke Amerîka li ser çareserkirina hemû nakokiyan bi hev re – di nav de kapasîteya moşekî ya Îranê û piştgirîya ji komên çekdar re – israr bike, heta dosyeya nukleerî jî dê pêşve neçe û “encam dibe ku şerêkî nû li herêmê derkeve.”
Wî got Tirkiye û hin welatên din ên herêmê dixebitin ku “ramanên afirîner” pêşkêş bikin ji bo mijara hêza moşekî ya Îranê û piştgirîya vê welatê ji komên çekdar re çareser bikin û van inîsiyatifan dikarin roleke “avaker û bi bandor” bilîzin.
Fîdan, bi amaje kirina “nigaranîya kûr” a Amerîkayê ji kapasîteya nukleerî ya Îranê, zêde kir: “Lê mijarên din rasterast bi welatên herêmê ve girêdayî ne, ji ber ku moşek û hêzên niyabî bandorê li ser ewlehiya herêmî dikin û qada bandora wan ne cîhanî ye.”
Wî herwiha got parastina serweriya leşkerî li herêmê ji bo Îsraîl pêşîniyeke bingehîn e û hebûna moşekên Îranî gihîştina vê armancê zehmet dike.
Wezîrê Karên Derve yê Tirkiyeyê te’kîd kir ku hikûmeta Trump û Îran divê xeletiyên berê dubare nekin; xeletiyên ku di sala 2015’an de bûn sedem ku welatên herêmê hîs bikin ji pêvajoya danûstandinan hatine dûr xistin.
Fîdan got: “Ji bo Îranê girîng e ku her peymaneke bi Amerîka re bi gavên avakirina baweriyê li hember şerîkên herêmî re bişopîne. Ev hevsengî pir girîng e. Di navbera Îran û welatên herêmê de valahiyeke girîng a baweriyê heye û çareserkirina vê aliyê girîngiyeke mezin heye.”
Wî herwiha bi şert û mercên navxweyî yên Îranê re amaje kir û got hikûmeta vê welatê baş dizane ku nerazîbûna giştî bi taybetî ji pirsgirêkên aborî derdikeve, ji ber vê yekê tê fam kirin ku pirsgirêka sanksiyonan divê were çareser kirin.
Fîdan di dawiyê de te’kîd kir ku hêvî nake li Îranê guhertina rejîmê rû bide û zêde kir: “Dibe ku saziyên hikûmetê û hin armancên din derbeyên giran bibînin an jî zirar bibînin, lê hikûmeta Îranê wekî hebûneke siyasî dê xebata xwe bidomîne.”
Çavkanî: Beşa Tirki ya Anadolu.